Từ một bãi biển lộn xộn, bị chắn kín lối suốt nhiều năm, Bãi Sau ở Vũng Tàu giờ đã khoác lên vẻ ngoài khang trang, rộng mở, chào đón cả người dân địa phương lẫn du khách.
Một buổi sáng cuối tháng 8, dọc theo đường Thùy Vân thuộc phường Vũng Tàu, Bãi Sau đông vui bao người tắm biển, thong thả dạo bước trong công viên lát đá; người thì chạy bộ, đạp xe, trẻ nhỏ hồn nhiên mải mê trò chơi cầu trượt. “Bãi biển hôm nay mới thật sự của tất cả mọi người,” ông Huỳnh Văn Tươi (71 tuổi), vốn sống ở Vũng Tàu hơn 40 năm, chia sẻ, và thêm rằng cảnh tượng này là điều ông chưa từng nghĩ tới.
Bãi Sau kéo dọc đường Thùy Vân gần 4 km, là nơi tắm biển sôi động nhất thành phố. Với bãi cát thoai thoải, từ xưa nơi đây đã được ví như “trái tim” du lịch biển của Vũng Tàu. Tuy nhiên, hàng chục năm qua, các hợp tác xã du lịch đã khai thác nơi này một cách lộn xộn: từ buôn bán hải sản luộc, hấp, nhậu nhẹt, xả rác, đến hàng rong phủ kín mặt, khiến nơi đây xuống cấp trầm trọng.
Năm 2016, chính quyền Vũng Tàu mở chiến dịch “làm sạch Bãi Sau”, nghiêm cấm mọi hành vi buôn bán, nấu nướng, ăn nhậu trên bãi cát, với quan điểm rõ ràng: “bãi tắm chỉ để tắm biển, không phải nơi cho các hoạt động khác.” Quyết định này gây tranh cãi, đặc biệt với các dịch vụ ven biển lo ngại mất nguồn thu.
“Chúng tôi đã mất rất nhiều thời gian để thuyết phục, để người dân hiểu rằng một bãi biển sạch, văn minh không chỉ là lợi ích dài lâu cho cộng đồng mà còn cho cả những người làm dịch vụ,” ông Mai Ngọc Thuận, nguyên Bí thư Thành ủy Vũng Tàu, nhớ lại. “Đó là bước đi mở đầu nhưng vô cùng quan trọng trong hành trình thay đổi diện mạo Bãi Sau.”
Trong nhiều ký ức của người dân Vũng Tàu, đoạn bãi dài khoảng 2 km từ La Văn Cầu đến Nguyễn An Ninh từng bị ngăn bởi hệ thống hàng rào bê tông dựng từ các khu du lịch. Muốn ra bãi biển, người dân và du khách phải đi vòng xa hoặc chui qua những lối nhỏ hẹp, rất bất tiện.
Thực tế, hơn 28 ha ven biển từng được giao cho Công ty Xây lắp tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu từ năm 1996 để cải tạo thành bãi tắm Thùy Vân, với vốn đầu tư 122 tỷ đồng. Sau khi hoàn thành, công ty này cho thuê lại cho tám doanh nghiệp, rồi các đơn vị thuê lại tiếp hạ tầng cho nhiều tổ chức, cá nhân mà không có hợp đồng rõ ràng. Hơn 20 năm, các doanh nghiệp này chưa đóng đủ tiền thuê, tổng mức nợ vượt 320 tỷ đồng đến cuối năm 2017. Thanh tra năm 2018 kết luận hầu hết công trình không phép hoặc sai quy hoạch. Năm 2021, UBND Bà Rịa – Vũng Tàu quyết định thu hồi toàn bộ khu đất để chỉnh trang, nhằm trả lại không gian biển công cộng cho người dân.
Từ đó, thành phố bước vào giai đoạn vận động mặt bằng. Hàng loạt cuộc họp, đối thoại với doanh nghiệp được tổ chức nhằm tìm tiếng nói chung, nhưng nhiều tranh chấp vẫn kéo dài — khiến việc giải tỏa tiến triển chậm.
Cuối cùng, đến tháng 4/2023, Vũng Tàu bắt đầu tháo dỡ hàng rào tạm, công trình tre nứa, mái lá xuống cấp, trả lại không gian rộng mở cho Bãi Sau. Ngay tại diện tích vừa được giải phóng, thành phố bố trí bãi giữ xe, nhà vệ sinh công cộng, vòi tắm nước ngọt — bổ sung tiện ích cho người dân và du khách.
“Khi lãnh đạo tỉnh quyết định triển khai cải tạo Bãi Sau với kinh phí gần 1.100 tỷ đồng, tôi vui mừng không thể tả,” ông Mai Ngọc Thuận xúc động nói.
Dù vậy, dự án cũng gặp nhiều khó khăn: một số doanh nghiệp chưa đồng thuận bàn giao mặt bằng, có đơn khiếu nại về phương án bồi thường và mong muốn được tiếp tục hoạt động trong thời gian chờ quyết định.
Những vướng mắc này khiến nhiều khu vực chưa thể giải tỏa, khiến trải nghiệm của người dân và du khách chưa liền mạch. Chính quyền phải tổ chức nhiều đối thoại, nhưng khi bất thành, buộc phải cưỡng chế tháo dỡ để đảm bảo tiến độ.
Sau gần một năm thi công, Bãi Sau giờ trở thành không gian mở với công viên ven biển, đường dạo lát đá, quảng trường rộng rãi; các trạm dịch vụ công cộng được trang bị hệ thống vệ sinh hiện đại, chỗ nghỉ chân, hầm đi bộ vượt đường Thùy Vân…
“Công viên, tháp Tam Thắng, các dịch vụ du lịch mấy năm gần đây đã được cải thiện — sẽ là điểm cộng lớn để Vũng Tàu thu hút khách,” anh Lê Hoài An (40 tuổi, Tây Ninh) nói.
Từ góc nhìn chuyên môn, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn nhận định: chính quyền Bà Rịa – Vũng Tàu thể hiện sự quyết tâm trong việc dọn dẹp và xây dựng cảnh quan Bãi Sau là “rất đáng ghi nhận và rất tốt cho Vũng Tàu.”
Theo ông Sơn, ngoài không gian trải nghiệm, yếu tố di chuyển tiện lợi là rất cần thiết. Với bãi biển dài, du khách khó lòng đi bộ hết, vì vậy nên bố trí tuyến đi bộ và đường xe đạp liên tục, cùng điểm dừng chân và bãi xe. Tiếp đó, hệ thống xe điện công cộng chạy dọc biển — nếu miễn phí càng tốt — sẽ giúp du khách dễ dàng khám phá toàn bộ Bãi Sau.
Nhất là khi Thuận Cận TP HCM dự kiến sáp nhập, ông kỳ vọng có tuyến metro từ trung tâm thành phố đến Vũng Tàu. Trong khi chờ metro, địa phương nên triển khai xe buýt nhanh trực tiếp đến Bãi Sau, giảm tải giao thông cuối tuần và giúp hàng trăm nghìn du khách dễ tiếp cận bãi biển.
Ông Sơn nhấn mạnh: để Bãi Sau phát triển bền vững, cần quy hoạch tổng thể tầm cỡ, đồng thời huy động nguồn lực xã hội hóa và hợp tác công–tư (PPP). Nếu đặt nhu cầu của người dân và du khách làm trung tâm, Bãi Sau không chỉ là bãi biển đẹp, mà còn là không gian sống động, hấp dẫn và có thể phát triển mạnh mẽ hơn hiện tại rất nhiều.
Những dự án hưởng lợi từ phát triển du lịch bãi sau Vũng Tàu:
Atlantic Vũng Tàu
The Maris Vũng Tàu
Blanca City